فیروزه

 
 

کلاه کافکا

باران
که بام را جراحی می‌کرد
یک بشقاب بستنی خوردم
یک بشقاب بستنی مثل کلاه کافکا
یک بشقاب بستنی
با طعم یک تخت جراحی
که روش یک مریض
خیره شده به سقف

اما این که:
ریچارد براتیگان (متولد سی‌ام ژانویه‌ی ۱۹۳۵ و خودکشی کرده‌ی بیست و پنجم اکتبر ۱۹۸۴) شهرت مبالغه‌آمیزی در ایران دارد. با رمان «صید ماهی قزل‌آلا در آمریکا» – سال‌ها پیش از این که دو ترجمه‌ی همزمان به فارسی داشته باشد – نقل محافلی بود که از مطرح شدن بحثِ پست‌مدرنیسم در فضای فرهنگی ایران هیجان‌ز‌ده شده بودند. جز دو ترجمه از رمانش، دو مجموعه‌ی داستان کوتاه و دو مجموعه‌ی منتخبِ شعر – که یکی از آن‌ها نام همین شعر را بر خود دارد – از او به فارسی منتشر شده است. شعرهای او را به آسانی در فضای اینترنت میتوان یافت.

آن چه موجبِ ترجمه‌ی این شعر شده است تجربه‌ی مشابهی است که در بیمارستان داشته‌ام: لحظات بعد از عمل جراحی، لحظاتی کافکایی برایم بوده است…

Kafka’s Hat
With the rain falling
surgically against the roof,
I ate a dish of ice cream
that looked like Kafka»s hat.
It was a dish of ice cream
tasting like an operating table
with the patient staring
up at the ceiling.


 

صید قزل‌آلا در امریکا

«صید قزل آلا در آمریکا» معروفترین اثر «ریچارد براتیگان» و از نمونه های بارز ادبیات پسامدرن است. به خاطر ساختار نامتعارف این رمان برخی آن را «ضد رمان» نامیده اند، هر فصل این رمان در واقع قطعه ای کوتاه و مستقل از بقیه فصل هاست ولی می توان نوعی وحدت و انسجام در بین آنها یافت.خواندن رمان دشوار است هم به خاطر اتفاقات نامانویسی که در آن رخ می‌دهد و هم به خاطر فضای به شدت آمریکایی آن که برای خواننده فارس زبان بیگانه است. خواننده این اثر مجبور است دائماً به دنبال کشف معانی و لایه های زیرین آن باشد چون ساختار نامتعارف، توصیفات غریب، حوادث عجیب و زبان خاص رمان همه حکایت از نمادین بودن آن دارد و خواننده را وادار میکند که دنبال کشف کدهایی بگردد که این نمادها را معنا میکند.براتیگان در این اثر به عمد قواعد رمان نویسی را زیر پا گذاشته تا به ساختار جدیدی در رمان دست پیدا کند، کاری که به شکل کم رنگ‌تر در داستانهای کوتاهش هم انجام داد.